« إِلهِى ! مَنْ كانَتْ مَحاسِنُهُ مَساوِىَ فَكَيْفَ لا يَكُونُ مَساوِيهِ مَساوِىَ . » « 1 »
معبودا ! كسى كه خوبىهايش بدى است ، چگونه بدىهايش بد نباشد ؟
اينك به بيان معناى جملههاى فوق مىپردازيم . گمان مىشود دعا ، در مقام بيان آيات شريفه ذيل باشد كه خداوند مىفرمايد :
- وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ فَما لِهؤُلاءِ الْقَوْمِ لا يَكادُونَ يَفْقَهُونَ حَدِيثاً * ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَ أَرْسَلْناكَ لِلنَّاسِ رَسُولًا وَ كَفى بِاللَّهِ شَهِيداً
« 2 »
و اگر [ پيشامد ] خوبى به آنان برسد ، مىگويند : اين از جانب خداست و چون صدمهاى به ايشان برسد ، مىگويند : اين از طرف توست . بگو : همه از جانب خداست . [ آخر ] اين قوم را چه شده است كه نمىخواهند سخنى را [ درست ] دريابند ؟ هر چه از خوبىها به تو مىرسد ، از جانب خداست و آن چه از بدى به تو مىرسد از خود توست و تو را به پيامبرى براى مردم فرستاديم و گواه بودن خدا بس است .
- مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَهُ فِيها ما نَشاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلاها مَذْمُوماً مَدْحُوراً
« 3 »
هر كس خواهان [ دنياى ] زودگذر است ، به زودى هر كه را خواهيم [ نصيبى ] از آن مىدهيم ، آن گاه جهنم را كه خوار و رانده در آن داخل خواهد شد ، براى او مقرّر مىداريم .
حلّ مشكل جبر و اختيار با تعبيرات دعا
علاوه در مقام حلّ مشكل امرٌ بين الأمرين مىباشد ؛ زيرا بشر از نظر كردهها و افعالش از
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 348 .
( 2 ) . سورهى نساء ، آيات 78 و 79 .
( 3 ) . سورهى اسراء ، آيهى 18 .