گردانيدى . . . اى پروردگار من ، براى اين كه ياد خالص خود را به وجودم پوشاندى و به قدر كفايت از نيكىات در اختيارم نهادى .
توجه معصوم به جنبهى ملكوتى خويش هنگام درخواست از پروردگار
گويا حضرت سيّدالشهدا - عليهالسّلام - در اين بخش ، پس از بيان بخش پيشين : « لَكَ الْحَمْدُ كَما خَلَقْتَنِى » ، در مقام تفصيل عنايتهاى الهى نسبت به خلقت خويش مىباشد و با قسم دادن خداوند به چگونگى آن تفضّلات ، حوايج آتيه خويش را از او تقاضا مىنمايد . در واقع لفظ « ما » در « بِما أَنْعَمْتَ » ، قسم به نامها و صفاتى است كه حضرت حق سبحانه تمام نعمتهاى ظاهرى و معنوى را به آن ظهور داده ؛ زيرا تمام ظهورات و كمالات جهان هستى ، منشأ گرفته از ملكوت و عالم امرى آنان - كه اسامى و كمالات الهى است - مىباشد ، معصوم - عليهالسّلام - هم كه سرآمد خلقت موجودات است ، در اين امر استثنا نشده و تمام كمالات او منشأ گرفته از كمالات الهى و ملكوتش مىباشد . پس اگر آن حضرت : « رَبِّى ! بِما بَرَأْتَنِى فَعَدَّلْتَ فِطْرَتِى » و نُه امر ديگر در خويش قسم مىخورد ، قسم به نامهاى الهى است كه ظهورات نعمتهاى معنوى و ظاهر آن حضرت - عليهالسّلام - نيز به آنهاست . شبيه به اين گونه قسمها ، در قرآن شريف - سورههاى كوچك جزء 30 - بسيار است و گمان مىشود آن قَسَمها نيز چنين بيانى را داشته باشند ، فتأمّل .
امّا اين كه فرموده شده : « بَرَأْتَنِى » - و فرموده نشده « خَلَقْتَنِى » - بدين علت است كه « برائت » ، اگر چه به معناى خلق آمده ، به معناى پاكيزه و سالم بودن از هر عيب هم معنا شده و نظر به اين كه حضرت - عليهالسّلام - در مقام معرّفى منزلت خود مىباشد ، اين لفظ را كه هر دو معنا از آن استفاده مىشود ، ذكر فرموده است .
ممكن است « بَرَأْتَنِى » اشاره به احاديث طينت باشد كه مىفرمايند : « إِنَّ اللَّهَ خَلَقَنا مِنْ أَعْلى عِلِّيّنَ » « 1 » ؛ ( خداوند ما را از اعلى علّيين آفريده است ) .
هامش
( 1 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 4 ، حديث 4 .