آنان از كسانى هستند كه پس از توبهى آدم - عليهالسّلام - ، هدايت الهى شامل حال آنان گرديده و آن بزرگواران از آن پيروى نموده و منزلت والاى انسانيّت را دريافته و به مقام
لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ
، نايل گرديدهاند .
احتمال ديگر در معناى « قَدِيمَ الْعَفْوِ » اين است كه مقصود از آن نسبت به معصوم - عليهالسّلام - ، عفو گناهان وجودى و داشتن مقام عصمت در عالم خاكى باشد ؛ چنان كه دربارهى آن بزرگواران در زيارت « جامعه » مىخوانيم :
« عَصَمَكُمُ اللَّه مِنَ الزَّلَلِ ، وَ آمَنَكُمْ مِنَ الْفِتَنِ ، وَ طَهَّرَكُمْ مِنَ الدَّنَسِ ، وَ أَذْهَبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ ، وَ طَهَّرَكُمْ تَطهيراً . » « 1 »
خداوند شما را از لغزشها نگاه داشت و از فتنهها ايمن گردانيد و از آلودگى پاك نمود و پليدى را از شما بر طرف نمود و به گونهى ويژهاى پاكيزه گردانيد .
و يا اين كه حسنات خود را از اوّل ، سيّئات مىبينند ؛ چنان كه در دعاى « عرفه سيد الشّهدا - عليهالسّلام - » مىخوانيم :
« إِلهِى ، مَنْ كانَتْ مَحاسِنُهُ مَساوِىَ فَكَيْفَ لا تَكُوُنَ مَساوِيهِ مَساوِىَ ؟ ! » « 2 »
معبودا ! كسى كه نيكىهايش بدى است ، چگونه بدىهايش بدى نباشد ؟ !
و نسبت به غير معصوم ، بخشوده شدن گناهان از آغاز تكليف اراده شده باشد .
( 353 )
« يا مَنْ لا غِنى بِشَىْء [ لِشَىْءٍ ] عَنْهُ ! يا مَنْ لابُدَّ لِشَىْءٍ مِنْهُ ! » « 3 »
اى خدايى كه هيچ چيز از او بىنياز نيست ! اى كسى كه همه اشياء از تو ناچارند !
هامش
( 1 ) . بحارالانوار ، ج 102 ، ص 129 .
( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 348 .
( 3 ) . اقبال الاعمال ، ص 167 .