مىگويند : اين از نزد تو است ، بگو : همه از نزد خدا است .
- ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ
« 1 »
و هر نيكى كه به تو رسد ، از جانب خدا است ، و هر بدى به تو رسد ، از خود تو است .
روشنتر از اين دو آيه در حلّ مشكل جبر و تفويض با « أَمْرٌ بَيْنَ الْأَمْرَيْن » ، آيات شريفهى ديگر مىباشد كه مىفرمايد :
مَنْ كانَ يُرِيدُ الْعاجِلَةَ عَجَّلْنا لَهُ فِيها ما نَشاءُ لِمَنْ نُرِيدُ ثُمَّ جَعَلْنا لَهُ جَهَنَّمَ يَصْلاها مَذْمُوماً مَدْحُوراً * وَ مَنْ أَرادَ الْآخِرَةَ وَ سَعى لَها سَعْيَها وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ كانَ سَعْيُهُمْ مَشْكُوراً * كُلًّا نُمِدُّ هؤُلاءِ وَ هَؤُلاءِ مِنْ عَطاءِ رَبِّكَ وَ ما كانَ عَطاءُ رَبِّكَ مَحْظُوراً
« 2 »
هر كس [ دنياى ] زودرس را بخواهد ، براى هر كس كه اراده نماييم هرچه را كه بخواهيم در آن جا به زودى به او عطا مىكنيم ، سپس جهنّم را براى او قرار مىدهيم [ تا ] در حالى كه سرزنش شده و [ از رحمت حقّ ] رانده و دور است ، [ آتش ] آن را بچشد ، و هر كس [ زندگانى ] آخرت را بخواهد و كوشش [ سزاوار ] آن را بنمايد ، در حالى كه مؤمن باشد ، ايشاناند كه تلاش و كوششان مورد سپاس [ ما ] قرار مىگيرد . هر كدام از اينان و آنان [ هر دو دسته ] را از بخشش پروردگارت يارى و امداد مىنماييم ، دادهى پروردگارت هرگز ممنوع نبوده است .
ملاحظه مىفرماييد ذيل آيهى شريفه :
كُلًّا نُمِدُّ . . .
در مقام اين است كه بفرمايد : در عين اين كه شخص جهنّمى و شخص بهشتى ، هر دو خود عمل مىكنند ، ولى خداوند هر دو دسته را در فعلشان كمك مىكند ، نه در طاعت و معصيتشان ، و اين كمك نمودن در فعل از عطاياى او است ، از اين رو آن را از بندگانش منع نخواهد كرد .
اين بخش از كلام الهى را اين گونه مىتوان بيان كرد كه : خداوند بشر را خلق نموده
هامش
( 1 ) . سورهى نساء ، آيهى 79 .
( 2 ) . سورهى اسرا ، آيات 18 - 20 .