- عجّل اللَّه تعالى فرجه الشريف - ، تبيين شده است . سپس امام سجاد - عليه السّلام - در مقام دعا بر حضرت حجّة بن الحسن - عجّل اللَّه تعالى فرجه الشريف - ، منزلت والاى آن بزرگوار و امورى كه در ايام ظهور آن حضرت پيش مىآيد و يا آن بزرگوار انجام مىدهد را ، ذكر مىفرمايند . اين امور ، فشردهى بيانات معصومين - عليهمالسّلام - است به اضافهى امور ديگرى كه در احاديث ذكر نشده است . از اين رو ، سزاوار است خوانندگان محترم متن دعا را با دقت ملاحظه فرمايند .
دعاى شب چهاردهم ماه رمضان ( 1 )
( 293 )
« أَشْهَدُ لا إِلهَ إلَّااللَّهُ [ هو ] وَحْدَهُ لاشَرِيكَ لَهُ . . . عَرَفَتْهُ الْقُلُوبُ بِضَمآئِرِها ، وَ الْأَفْكارُ بِخَواطِرِها ، وَ النُّفّوسُ بِسَرائِرِها . » « 1 »
گواهى مىدهم معبودى جز خداوند يگانه وجود ندارد و شريكى براى او نيست . . . قلبها با ضمير خويش ، انديشهها با خاطرههايشان و جانها با باطن خويش او را مىشناسد .
شناسايى حقّ از راه دل ، انديشه و نفس
جملهى « عَرَفَتْهُ الْقُلُوبُ بِضَمآئِرِها » ، ناظر به عرفان حضورى و حصولى و به تعبير ديگر ، عرفان عملى و نظرى است و آيات شريفهاى كه ويژگىهاى قلب را - اعمّ از سليم و مهدى و مطمئن بودن از يك سو و غافل و مطبوع و . . . از سوى ديگر - بر مىشمارد نيز بر اين نكته اشاره دارد . خداوند سبحان مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 147 .