مىتوانيم بگوييم ملايكه و مخلوقات مجرّد نزولى اعمّ از انسان و ساير موجودات در آن جا زندگى مىكنند . وَ اللَّهُ الْعالِمُ وَ أَوْلِياؤهُ بِإذْنِهِ يَعْلَمُونَ .
فناى هر چيز جز وجه پروردگار
جملهى سوّم اين فراز « يا مَنْ لا يَمُوتُ . . . » گوياى آن است كه حقّ سبحانه را نه تنها نابودى و فنا نيست ، كه بعد از نابودى همهى موجودات ، تنها وجه و اسامى جماليّه و جلاليّهى او - كه عين ذات او است - باقى مىماند ؛ بلكه در هر حال جز وجه او را بقايى نمىباشد ؛ زيرا خداوند سبحان مىفرمايد :
كُلُّ مَنْ عَلَيْها فانٍ * وَ يَبْقى وَجْهُ رَبِّكَ ذُو الْجَلالِ وَ الْإِكْرامِ
« 1 »
تمام كسانى كه بر روى زمين هستند ، فانى و نابودند و تنها روى [ و اسامى و صفات ] پروردگارت كه صاحب بزرگى و بزرگوارى و بخشش مىباشد ، پايدار مىماند .
و نمىفرمايد : « كُلُّ مَنْ عَلَيْهَا يَفْنَى . . . » ؛ ( هر موجودى بر روى زمين است ، فانى مىشود . ) بنابراين ، اگر همه چيزها در هر حال فانى باشند ، جز وجه و اسامى و صفات جلاليّه و جماليّهى او سبحانه ، - كه قيام و كمال و همه چيز مظاهر به آنها مىباشد - چه مىماند ؟ فتَأمَّل أيّها القارئُ العزيزُ .
جملههاى توحيدى ، مقدّمه براى اجابت خواستهها
تمام جملههاى توحيدى از آغاز دعا تا جملهى « صَلِّ علَى مُحَمَدٍ وَآلِهِ . . . » ، براى آن است كه خواننده با توجّه كامل به حضرت حقّ روى آورد و بداند و بفهمد كه همه كاره در عالم جز حضرتش نبوده و نمىباشد ، آنگاه حوايج چهارگانه « صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ ، وَ اغْفِرْلِى ، وَ ارْحَمْنِى ، واعْفُ عَنّى » را با قلبى آكنده از توجّه به او تقاضا نمايد تا به مرحلهى استجابت قرين گردد .
هامش
( 1 ) . سورهى الرحمن ، آيات 26 و 27 .