السَّبْعِ » ؛ ( آسمانها و زمينهاى هفتگانه ) از آن ياد شده و در آيات بسيار ، آسمانها با صيغهى جمع « السّماوات » آمده و « الارض » به صورت مفرد به آن عطف شده است و نيز در برخى آيات از هفتگانه بودن آسمانها سخن به ميان آمده و نيز در آيهاى فرموده است :
خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ مِنَ الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ
« 1 » ؛ ( هفت آسمان و همانند آنها هفت زمين آفريد . ) نياز به مجال ديگرى دارد . مرحوم استاد علامهى طباطبايى - رضوان اللَّه تعالى عليه - در تفسير سورهى « دخان » به طور مبسوط در اين باره بحث كردهاند ، شايسته است ملاحظه شود .
وجود موجودات ذى شعور در آسمانها
از جملهى دوّم اين فراز « يا مَنْ يُسَبّحُ لَهُ . . . » بر مىآيد كه در ميان آسمانها و زمينهاى هفتگانه ، موجودات ذى شعور و غير ذى شعور وجود دارند كه او سبحانه را تسبيح مىگويند . برخى از آيات نيز شاهد بر اين امر است . « 2 » افزون بر اين ، در آيات بسيار تعبير
السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما *
آمده و در آيات ديگر به صراحت از لشكرهاى آسمانها و زمين ياد شده است . خداوند مىفرمايد :
وَ لِلَّهِ جُنُودُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ *
و لشكرهاى آسمانها و زمين تنها از آن خدا است .
نيز در « نهجالبلاغه » آمده است :
« وَ نَسْتَشْهِدُ عَلَيْهِ جَمِيعَ ما أَسْكَنْتَهُ أَرْضَكَ وَ سَماواتِكَ . » « 3 »
و تمام آن چه را كه در زمين و آسمانهايت ساكن فرمودهاى ، عليه او [ كسى كه سخن حقّ را بشنود و آن را يارى ننمايد ] گواه مىگيريم .
بر اين اساس ، اگر نتوانيم بگوييم در آسمانها موجودات مادّى وجود دارند ،
هامش
( 1 ) . سورهى طلاق ، آيهى 12 .
( 2 ) . ر . ك : سورههاى بقره ، آيهى 29 ، اسراء ، آيهى 44 ، مؤمنون ، آيهى 84 و نوح ، آيهى 15 .
( 3 ) . نهجالبلاغه ، خطبه 212 .