را به [ صفت ] عزّت و جانبدارى و سرافرازىات گسترانيدى ، و ابرها را به [ صفت ] وحدانيّت و يكتايى و يگانگىات ايجاد نموده ، و درياها را به [ صفت ] تسلّط و چيرگى و سلطنتت ، جارى و روان ساختى .
تفسير آسمانهاى هفتگانه
در حديث آمده است : « وَ كَيْفَ عَلَّقْتَ فِى الْهَواءِ سَماواتِكَ ؟ » « 1 » ؛ ( و چگونه آسمانهايت را در هوا ، آويزان نگاه داشتهاى ؟ ) احتمال دارد مراد از « سَماوات » ، همه موجودات آسمانى كه در ارتفاع زندگى مىكنند ( از ذى شعور و غير ذى شعور و مجرد و مادّى ) باشد ؟
نيز احتمال دارد مراد از سماوات در اين دعا ، آسمانهاى هفتگانه ( به بيانى كه گفته شد ) ، باشد و به نظر همين مطلب صحيح است ؛ زيرا ذيل همين سخن ، به آسمانهاى هفتگانه اشاره شده است . ( در بخش چهارم از اين دعا ، از آن ياد خواهد شد ) « 2 »
نيز احتمال دوّم ، با بيان جمله « قُدْرَتِكَ » ، مىتواند سازش داشته باشد . به اين بيان كه دعا در مقام توجّه دادن عموم انسانها به قدرت الهى نسبت به معلّق بودن اين كُرّات سنگين و ثقيل است ، بىآن كه ستون و پايهاى آن را نگه داشته باشد ، و علاوه هر كدام حركت خاصّ خود را داشتن .
احتمال سوّم هم با معناى لغوى « سموّ » سازش دارد .
ظهور زمين به صفت عزّت
سيد ابن طاووس - رحمةاللَّهعليه - در رابطه با جملهى گسترانيده شده زمين در « دَحَوْتَ الْأَرْضَ بِعِزَّتِكَ » بياناتى در كتاب « اقبال الاعمال » دارد ، كه شايسته است ملاحظه شود .
امّا در معناى اين جمله بايد توجّه داشت كه « 3 » عزّت و عزيز ، از صفات و اسمهاى جلالى
هامش
( 1 ) . نهج البلاغه ، خطبه 160 .
( 2 ) . براى توضيح بيشتر در رابطه با اين بحث ، خوب است به بيانات استاد اعظم علّامه طباطبايى - رضوان اللَّه تعالى عليه - ، در تفسير سوره دخان رجوع شود .
( 3 ) . اقبال الاعمال ، ص 310 .