نكتهى پايانى اين كه : بيانات اين دعا و دعاهاى مشابه ، تنها براى آن صادر نشده است تا مؤمنان آن را بخوانند ، بلكه براى آن است كه خواننده را با حقايق آشنا كنند تا در جست و جوى آنها برآيند . در واقع مطلوبيّت خواندن دعا ، براى توجّه دادن خواننده به حقايق و معارف آن است و معصوم - عليه السّلام - بدين وسيله مىخواهد به او بگويد كه تو اقتضاى آن گونه شدن را دارى ، با عمل به دستورهاى الهى خود را آمادگى بده تا چنان شوى .
« وَ تَجْمَعُ لِى وَ لِأَهْلِى وَ لِوُلْدِى الْخَيْرَ كُلَّهُ ، وَ تَصْرِفُ عَنِّى وَ عَنْ وُلْدِى [ والِدَىَّ ] وَ أَهْلِى أَلشَرَّ كُلَّهُ ، أَنْتَ الْحَنّانُ الْمَنّانُ ، بَديعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ ، تُعْطِى الْخَيْرَ مَنْ تَشآءُ ، وَ تَصْرِفُهُ عَمَّنْ تَشآءُ ، فَامْنُنْ عَلَىَّ بِرَحْمَتِكَ ، يَا أَرْحَمَ الرَّاحِمِينَ ! » « 1 »
و همهى خير و خوبى را براى من و خاندان و فرزندانم فراهم ساخته و همهى شرّ و بدى را از من و فرزندان [ پدر و مادر ] و خاندانم برگردانى ؛ زيرا تو بسيار مهربان و بخشنده ، نوآفرينِ آسمانها و زمين هستى و خير و خوبى را به هر كس كه بخواهى عطا فرموده ، و از هر كه بخواهى برمى گردانى ؛ پس به مهر و رحمتت بر من منّت نه ، اى مهربانترين مهربانان !
مقصود از خير و شرّ
منظور از « أَلْخَيْرَ كُلَّهُ » آيا خيرات مادّى است و يا خيرات اخروى و يا معنوى و يا هر سه ؟ ظاهر اين است - به قرينهى بخش گذشتهى دعا كه بخشى از خيرات به طريقى ديگر خواسته شده بود - خيرات معنوى مراد باشد كه شامل تمامى كمالات معنوى كه خداوند به نبىّاكرم - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - و اوصيايش - عليهمالسّلام - عنايت فرموده است مىباشد . در دعاى قنوت نماز عيد فطر و قربان مىخوانيم :
« أَسْأَلُكَ . . . أَنْ تُدْخِلَنِى فِى كُلِّ خَيْرٍ أَدْخَلْتَ فِيهِ مُحَمَّداً وَ آلَ مُحَمَّدٍ . . . وَ خَيْرَ ما سَأَلَكَ بِهِ عِبَادُكَ الصَّالِحُونَ . » « 2 »
از تو مسألت دارم . . . كه مرا در هر خيرى كه حضرت محّمد و خاندان او را در آن
هامش
( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 114 .
( 2 ) . اقبال الاعمال ، ص 289 .