خدا ندارند ، و صددرصد رابطهء با شيطان دارند ، از هر ميكروبى و حتى از حيوان هم پستترند ، به همين معناى تجسم عمل و اين قسم اخير تفسير كردهاند .
همين معناست كه مىفرمايد : « انَّ شَرَّالّدَوابّ عِنْدَاللّهِ الّصُّمُ الْبُكْمُ الَّذينَ لايَعْقِلُونَ » ( انفال / 22 ) « 1 » . پستتر از هر ميكروبى ، پستتر از هر موذيى ، هر مارى و هر عقربى ، پستتر از هر درنده خويى ، هر گرگى و هر سگى « الصُّمُ الْبُكْمُ الَّذينَ لايَعْقِلُونَ » است .
اين « الصُّمُ الْبُكْمُ الَّذينَ لايَعْقِلُونَ » را دوگونه معنا كردهاند :
يك معنا اين است ، كه چنين شخصى چون « صُمُّ بِكُمْ عَمْي فَهُمْ لايَعْقِلُونَ » و پستتر از هر درندهاى است ؛ معناى ديگرش همان تجسم عمل است ؛ يعنى انسان دور از خدا و بىتعقل و كر و كور از حقيقت ، وارد صف محشر مىشود ، در حالى كه چون در اين جا پستتر از هر درندهاى بوده است ، آن جا هم پستتر از هر درندهاى است ؛
« وَلَقَدْ ذَرْأنَا لِجَهَنَّمَ كَثيراً مِنَ الْجِنّ وَالْانْسِ لَهُمْ قُلُوبٌ لَايَفْقَهُونَ بِها وَلَهُمْ اعْيُنٌ لَايُبْصِرُونَ بِها وَلَهُمْ آذَانٌ لًايَسْمَعُونَ بِهَا اولَئِكَ كَالْانْعَامِ بَلْ هُمْ اضَلُّ ، اولَئِكَ هُمُ الْغَافِلُونَ » ( اعراف / 159 ) « 2 » .
اين آيه را دوگونه معنا كردهاند : يك معناى ظاهرى اين كه بعضى از مردم يا بسيارى از مردم گويا براى جهنم خلق شدهاند ، و راه جهنم را در پيش گرفته و در حال رفتن به جهنم هستند . اينها چشم حقيقت بين ندارند ، گوش حقيقت بين ندارند ، دل ندارند و از حيوانيت و بلكه از حيوان هم پستتر و غافلند . اين يك معناست كه دنياى
هامش
( 1 ) - بدترين جنبندگان در پيشگاه خداوند كر و گنگانىاند كه خرد ندارند .
( 2 ) - و براستى بسيارى از جنيان و انسانها را براى دوزخ بيافريديم . آنان را دلهايى است كه با آن درك نمىكنند ، ديدههايى كه با آن نمىبينند و گوشهايى كه با آن نمىشنوند . اينان چون چهارپايان و بلكه گمراهترند و اينان همان غافلانند .