قوله : و انّما يكون البعيد الغريب الخ : اين عبارت اشاره است به جواب از سؤال مقدّر به اين شرح :
سؤال
غرابت مقتضى خفاء مراد و عدم ظهور معنا مىباشد زيرا لازمه غرابت قلّت وجود بوده و آن موجب مىشود كه هركسى نتواند آن را ادراك نمايد لاجرم نيازمند به مزيد تأمل و دقّت نظر مىباشد و جاى ترديد نيست كه عدم ظهور و خفاء مراد موجب تعقيد بوده و قبلا گذشت كه تعقيد از اسباب اخلاف بفصاحت است ، بنابراين نميتوان غرابت را موجب بلاغت تشبيه دانست در نتيجه اينكلام مصنّف يعنى :
و التشّبيه البليغ ما كان من هذا الضرب .
صحيح و قابل امضاء نيست .
جواب
خفاء مراد و عدم ظهور معنا گاهى ناشى از لطافت معنا و ظرافت مقصود است و زمانى از سوء تركيب الفاظ و اختلال انتقال از معناى اول به معناى دوّم حاصل مىشود در صورت اوّل بايد بپذيريم كه خفاء محقّق بلاغت مىباشد بخلاف فرض دوّم كه موجب تعقيد و مخلّ بفصاحت است و مورد كلام از قبيل قسم اوّل بوده بنابراين اشكال و ايرادى به مصنّف وارد نيست .
متن
و قد يتصرّف فى القريب بما يجعله غريبا كقوله :
لم تلق هذا الوجه شمس نهارنا * الّا بوجه ليس فيه حياء