نكته چهارم
هرچه مناشى تركيب بيشتر باشند تشبيه ابعد و بليغتر محسوب مىشود و علّت آن دو چيز است :
1 - تشبيه مركّبى كه امور تركيبيافته از آن كثير و متعدّد باشند تفصيل در آن زياد بوده در نتيجه موجب غرابت وجه شبه شده و بدين ترتيب ابعد و ابلغ ميگردد .
2 - در اين گونه از تشبيهات رسيدن به مراد متكلّم محتاج به دقّت نظر و فحص و طلب مىباشد و بدون ترديد رسيدن به شيئى بعد از طلب و فحص لذّتبخشتر و دلنشينتر مىباشد .
قوله : و المراد بالتفصيل : الف و لام در [ التفصيل ] براى عهد ذكرى مىباشد و آن اشاره است به تفصيلى كه قبلا گفته شد موجب غرابت تشبيه مىباشد .
قوله : الى ردينيّه : اسم زنى استكه نيزهساز بوده و در اين صنعت مهارت كامل داشته .
قوله : سنالهب : سنا شعله و لهب آتش را گويند .
قوله : و ترك الاتصال : ضمير فاعلى در [ ترك ] به شاعر راجع است .
قوله : و نفاه : ضمير فاعلى به شاعر و ضمير مفعولى آن به اتصال عود كرده و اين كلمه معطوف است به [ ترك ] .
قوله : و غير ذلك : همچون قرب و بعد .
قوله : و دقّته : يعنى دقّت معنا .
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 239
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٣٩