ب : توصيف آن به انبساط و گسترده بودن .
ج : توصيف آن به شدّت تلألؤ و درخشندهگى .
و امثال اينها .
چه آنكه اگر قصد مبالغه بيكى از انحاء مذكور باشد مىبايد غرّه را مشبّه و صبح را مشبّهبه قرار دهيم .
شرح فارسى
توضيح
حاصل گفتار مصنّف و شارح در اينمقام آنست كه :
قسم دوّم از غرضى كه به مشبّه عائد است اينستكه تشبيه به منظور اهتمامى كه به مشبّهبه مىباشد صورت مىگيرد مثلا شخصى كه گرسنه است و مطلوبترين اشنياء نزد وى طعام مىباشد در اينحال وقتى كه جمالى نورانى و مدوّر و بسيار زيبا را ببيند چون چيزى غير از طعام مطلوبش نيست و هيئتى جميل و زيباتر از گرده نان در نظرش جلوه نمىكند لاجرم جمال مذكور را به گرده نان تشبيه مىكند و اصطلاحا اين تشبيه را اظهار مطلوب خوانند يعنى شخص اگرچه چيزى را به چيز ديگر تشبيه مىنمايد ولى در واقع اين تشبيه نبوده بلكه متكلّم آن را وسيله اظهار مطلوب و ابزار امرى كه مورد اهتمامش هست قرار داده .
تنبيه
قابل توجّه است كه بگوئيم :
آنچه تا بدينجا گفته شده و بيان نموديم كه در تشبيه اعم از تشبيه مستقيم و تشبيه مقلوب احد الشيّئين را مشبّه و ديگرى را مشبّهبه
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 193
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٩٣