در اينكلام مصنّف اشعار و اشاره است باينكه اختصار گاهى بمعنائى اطلاق مىشود كه مساوات را شامل مىشود همانطوريكه زمانى آن را بخصوص معنائى اطلاق مىكنند كه در مقابل مساوات قرار دارد .
مصنّف مىگويد :
وجه حسن باب نعم غير از آنچه ذكر شد دو جهت ديگر مىباشد :
1 - ابراز كلام در معرض اعتدال
2 - ايهام جمع بين دو امر متنافى
شارح گويد :
ضمير در [ حسنه ] به باب نعم راجع بوده و مقصود از [ ما ذكر ] ايضاح بعد از ابهام مىباشد و مقصود از ابراز كلام در معرض اعتدال آنست كه :
كلام از جهتى مطنب است و آن بخاطر ايضاح بعد از ابهام مىباشد و از جهتى ديگر موجز محسوب مىشود و آن باعتبار حذف مبتداء مىباشد و مراد از [ متنافيين ] ايجاز و اطناب است .
بعضى گفتهاند :
منظور از [ متنافيين ] اجمال و تفصيل مىباشد .
سپس شارح گويد :
بهرصورت جاى شك و ترديد نيست كه ايهام جمع بين دو معناى متنافى از امور غريب و بعيدى است كه نفس از آن التّذاذ مىبرد .
تذكر
لازم بتذكّر است كه مصنّف در متن از اينجهت گفت ايهام جمع و نگفت جمع
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 686
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٨٦