ايجاز داراى دو معنا بوده كه بين ايندو عموم و خصوص من وجه است
شرح فارسى :
توضيح
خلاصه آنچه سكّاكى در اين مقام آورده دو نكته زير مىباشد
الف : تعريف ايجاز و اطناب .
ب : تعريف اختصار .
قبل از آنكه سكّاكى به تعريف ايندو بپردازد مقدمتا ميگويد :
ايجاز و اطناب از امور اضافى و نسبى بوده و داراى حقيقت ثابتى نبوده لذا ممكن نيست در تعريف آنها طريق تحقيق و تعيين را پيمود و به عبارت ديگر :
نه ميتوان آنها را معيّن و مشخّص نمود يعنى بطور وضوح و روشن معيّن كرد چه مقدار از كلام ايجاز و چه اندازه اطناب مىباشد .
و نه امكان دارد بواسطه تعريف حقيقت و ماهيّت آنها را صريحا بيان نمود از اينرو تنها راهى كه براى معرّفى ايندو و بيان معنايشان وجود دارد اينستكه معناى آنها را به امر عرفى ارجاع داده و براساس آن بنا كنيم و مرد از امر عرفى ، كلام اهل عرف مىباشد و منظور از اهل عرف كسانى هستند كه نه در مرتبه بلاغت بوده و نه در حد ناتوان بودن آوردن كلام مفيد معنا .
و مقصود از كلام اهل عرف ، عباراتى است كه مردم نوعا در معاملات و صحبتهاى روزانه خود به كار برده تا بدين وسيله مقصود و ما فى الضّمير
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى) — صفحة 620
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٢٠