ثابت است .
قوله : ما استدلّ به على دلالته شرعا : كلمه « استدلّ » به صيغه مجهول بوده و ضمير در « به » به « ماء موصوله » و در « دلالته » به نهى راجع مىباشد و معناى تحت اللّفظى عبارت چنين است :
دليل اوّل تقرير و بيانى است كه به آن استدلال بر دلالت نهى بر فساد بحسب شرع شده است .
قوله : من انّه لم يزل العلماء : كلمه « من » بيان و تفسير است براى « ما استدلّ به » و ضمير در « انّه » به معناى « شأن » بوده و كلمه « لم يزل » يعنى پيوسته ثابت بوده است .
قوله : و اجاب عنه اولئك : ضمير مجرورى در « عنه » به « احدهما » راجع بوده و مشار اليه « اولئك » قائلين به ثبوت دلالت از نظر شرع فقط مىباشد .
قوله : بانّه انّما يقتضى دلالته على الفساد : ضمير در « بانّه » به دليل اوّل راجع بوده و ضمير مجرورى در « دلالته » به نهى راجع است .
قوله : و امّا انّ تلك الدّلالة بحسب اللّغة فلا : يعنى فلا يقتضى .
قوله : بل الظّاهر انّ استدلالهم : يعنى استدلال علماء .
قوله : به على الفساد : يعنى به نهى بر فساد .
قوله : انّما هو لفهمهم : ضمير « هو » به استدلال راجع بوده و ضمير مضاف اليه در « فهمهم » به علماء عود مىكند .
قوله : دلالته عليه شرعا : ضمير در « دلالته » به نهى و در « عليه » به فساد عود مىكند .
قوله : لما ذكر : علّت است براى حصر دلالت نهى بر فساد در خصوص شرع .
قوله : من الدّليل على عدم دلالته لغة : مقصود همان دليلى است كه
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 665
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٦٦٥