ترجمه :
جواب حلّى مرحوم مصنّف از استدلال اوّل سيّد عليهالرّحمه
مرحوم مصنّف مىفرماين :
و امّا ثانيا جواب حلّى از اين استدلال مىدهيم و تحقيق و شرحش چنين است :
شكّى نيست در اينكه استعمال لفظ در غير معناى موضوع له محتاج به قرينه بوده و همين امر فارق و مايز بين حقيقت و مجاز است چه آنكه استعمال لفظ در معناى حقيقى نياز به قرينه نداشته ولى مجاز ملازم با آن مىباشد .
و نيز ترديدى نيست در اينكه تأخير قرينه از وقت حاجت ممنوع مىباشد .
و امّا تأخيرش از وقت تكلّم به زمان حاجت دليلى بر منع آن از جهت وضع نقل نشده نه در مجمل و نه در عامّ مخصّص .
سؤال
دليلى در اين باب از برخى نقل شده و آن اينست كه :
تأخير بيان از وقت خطاب و ذكرش در زمان حاجت سبب آن مىشود كه مخاطب و سامع اغراء بجهل شود و اين قبيح و ناپسند است .
جواب
آنچه نقل شد و همواره در آن تأخير بيان از وقت خطاب سبب اغراء بجهل قرار داده شده غير صحيح بوده و مىتوان آن را دفع نمود و شرح دفع آن اينست كه :
اغراء بجهل در وقتى حاصل مىشود كه در زمان خطاب مخاطب و