حرّم عليكم الخمر يعنى شرب و آشاميدن شراب حرام است نه نفس شراب حرام باشد .
يا در مثال :
حرّم عليكم الحرير يعنى حرير بر شما حرام است مراد پوشيدن آن بوده نه خود حرير .
يا در عبارت :
حرّم عليكم الامّهات كه حرمت به مادران نسبت داده شده منظور وطى و مقاربت با ايشان است نه اينكه خود مادران حرام باشند .
و در تمام اين امثله افعال مناسبى كه ذكر شد از نظر فهم اهل عرف سابق به ذهن مىباشند پس در اين تراكيب اگرچه حرمت به عين و ذات خارجى نسبت داده شده ولى دلالت لفظ بر معناى مراد واضح و بدون وجود اجمال مىباشد .
قوله : اكثر النّاس : غالبا مرحوم مصنّف از علماء اهل سنّت به اين كلمه يعنى « ناس » تعبير مىكند .
قوله : انّه لا اجمال : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : فى التّحريم المضاف الى الاعيان : يعنى تحريمى كه نسبت داده شده به اعيان و ذوات خارجى .
قوله : و خالف فيه البعض : ضمير در « فيه » به تحريم مضاف راجع است .
قوله : انّ مرادهم فى مثله : ضمير در « مرادهم » به عرب راجع بوده و در « مثله » به تحريم مضاف عود مىكند .
قوله : حيث يطلقونه : ضمير فاعلى به عرب و ضمير مفعولى به كلام راجع است .
قوله : تحريم الفعل المقصود من ذلك : مشار اليه « ذلك » اضافه تحريم به
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 1099
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠٩٩