ماء موصوله راجع است .
قوله : و هو ظاهر فيه : ضمير « هو » به قطع و ضمير مجرورى « فيه » به « ابانة الشّيء الخ » راجع است .
متن :
احتجّ السّيّد ( ره ) بانّ اليد يقع على العضو بكماله و على ابعاضه و ان كان لها اسماء تختصّها ، فيقولون غوّصت يدى فى الماء الى الاشاجع و الى الزّند و الى المرفق و الى المنكب و اعطيته كذا بيدى و انّما اعطى بانامله و كذلك « كتبت بيدى » و انّما كتب باصابعه .
قال : و ليس يجرى قولنا « يد » مجرى قولنا « انسان » كما ظنّه قوم لانّ الانسان يقع على جملة يختصّ كلّ بعض منها باسم من غير ان يقع انسان على ابعاضها كما يقع اسم « يد » على كلّ بعض من هذا العضو .
ترجمه :
استدلال مرحوم سيّد مرتضى بر اجمال آيه باعتبار اجمال در لفظ « يد »
مرحوم سيّد مرتضى در مقام استدلال فرموده است :
لفظ « يد » هم بر عضو كامل اطلاق مىشود و هم بر ابعاض آن اگرچه براى هر بعضى از آن اسم مخصوصى وضع شده مثلا مىگويند : دستم را در آب تا اشاجع فرو بردم كه در اين مثال به از سر انگشتان تا بيخ آنها لفظ يد اطلاق شده .
يا مىگويند : دستم را در آب تا مچ فرو بردم يا تا آرنج و يا تا شانه كه به تمام اين ابعاض اطلاق لفظ « يد » شده است .
يا گاهى مىگويند با دستم فلان شىء را به او اعطاء نمودم درحالىكه با بند انگشتان اعطاء واقع شده پس به بند انگشتان لفظ « يد » اطلاق گرديده .
و همچنين مىگويند : با دستم نوشتم درحالىكه با انگشتانش كتابت
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 1080
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٠٨٠