و عن الثّانى :
بالمنع من ارادتهما فقط ، بل فرعون مراد معهما .
سلّمنا ، لكن الاستعمال انّما يدلّ على الحقيقة حيث لا يعارضه دليل المجاز و قد دلّلنا على كونه مجازا فيما دون الثّلاثة .
و عن الثّالث :
انّه ليس من محلّ النّزاع فى شىء ، اذ الخلاف فى صيغة الجموع لا فى ج م ع .
ترجمه :
جواب مرحوم مصنّف از سه دليل مذكور
امّا جواب از دليل اوّل :
اتّفاق و اجماعى كه نقل شد صرفا بر اين است كه با وجود دو برادر حجب و منع از زائد بر سدس حاصلست نه اينكه اين حكم را از آيه استفاده كردهاند ، پس دلالتى در اين اتّفاق و اجماع بر مدّعا نمىباشد .
و امّا جواب از دليل دوّم :
قبول نداريم كه از ضمير مخاطب جمع تنها موسى و هارون اراده شده باشند بلكه فرعون نيز با آن دو مراد و مقصود است و بفرض بپذيريم كه از ضمير مذكور تنها موسى و هارون اراده شدهاند ، مىگوييم :
استعمال لفظ در معنا زمانى حقيقت است كه قرينه و دليل بر مجازيّت قائم نباشد درحالىكه ما قبلا دليل آورديم كه استعمال صيغه جمع در كمتر از عدد سه مجاز مىباشد .
و امّا جواب از دليل سوّم :
جماعت بودن عدد دو مورد نزاع نبوده و ما نيز قبول داريم كه به دو
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 736
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٣٦