قوله : و نفاه السّيّد : ضمير منصوبى در « نفاه » به اقتضاء عود مىكند .
قوله : و هو الاقرب : ضمير « هو » به نفى راجع است .
قوله : انّه لو دلّ لكانت باحدى الثّلاث : ضمير در « انّه » به تعليق راجع بوده و ضمير در « لكانت » به دلالت عود مىكند .
قوله : و هى باسرها : ضمير « هى » و ضمير مجرورى در « باسرها » به دلالات ثلاث راجع است .
قوله : ليس عين اثباته فيه : ضمير در « اثباته » به حكم و در « فيه » به محلّ الوصف راجع است .
قوله : و لا جزئه : يعنى جزء اثبات الحكم فى محلّ الوصف .
قوله : و لانّه لو كان كذلك : ضمير در « لانّه » به نفى الحكم راجع بوده و مقصود از « كذلك » عين اثبات حكم در محلّ وصف و يا جزء آن مىباشد .
قوله : و الخصم معترف بفساده : يعنى فساد منطوقى بودن دلالت .
قوله : فلانّه لا ملازمة فى الذّهن : ضمير در « فلانّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : فى السّائمة : كلمه « سائمه » حيوان بيابانچر را گويند كه از علف مالك تغذيه نكند .
قوله : و انتفائه عند اخرى : ضمير مجرورى در « انتفائه » به حكم راجع است .
قوله : كعدم وجوبها فى المعلوفة : ضمير مجرورى در « وجوبها » به زكات راجع است .
متن : و احتجّوا بانّه لو ثبت الحكم مع انتفاء الصّفة لعرى تعليقه عليها عن الفائدة و جرى مجرى قولك الانسان الابيض لا يعلم الغيوب ، و الاسود اذ انام لا يبصر .
تفصيل الفصول في شرح معالم الأصول (فارسى) — صفحة 509
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٥٠٩