مشاراليه « ذلك » اجتماع هريك با ضدّ ديگرى مىباشد .
قوله : يوجب اجتماع الآخر معه : ضمير در « معه » به « الشّيء » راجع است كه مقصود از آن ضدّ مىباشد .
قوله : فيلزم اجتماع كلّ مع ضدّه : ضمير در « ضدّه » به كلّ راجع است .
قوله : و هو محال : ضمير « هو » به اجتماع عود مىكند .
قوله : و قد يكونان ضدّين : ضمير در « يكونان » به خلافين راجع است .
متن : حجّة القائلين بالاستلزام وجهان :
الاوّل : انّ حرمة النّقيض جزء من ماهيّة الوجوب فاللّفظ الدّالّ على الوجوب يدلّ على حرمة النّقيض بالتّضمّن .
و اعتذر بعضهم عن اخذ المدّعى الاستلزام و اقتضاء الدّليل التّضمّن بانّ الكلّ يستلزم الجزء و هو كما ترى .
ترجمه :
دليل قائلين باستلزام امر به شىء نهى از ضدّ را
دليل قائلين باستلزام دو امر است :
دليل اوّل
حرمت نقيض جزئى از ماهيّت وجوب بوده ، پس لفظى كه دلالت بر وجوب دارد بر حرمت نقيض نيز تضمّنا دلالت مىنمايد .
بعضى از اينكه مدّعى استلزام بوده و دليل مقتضى تضمّن است در مقام توجيه برآمده و گفتهاند :
كلّ مستلزم جزء مىباشد ، پس دلالت كلّ بر جزء كه دلالت تضمّنى است ، التزامى نيز مىباشد ولى اين توجيه صحيح نيست .