تفصيل
مرحوم مصنّف از دليل پنجم دو جواب مىدهند كه شرح آن دو چنين است :
شرح جواب اوّل
مستدلّ براى اثبات فوريّت براى امر متمسّك بقياس شده و امر را به خبر و ساير انشاءات تشبيه كرده است با اينكه بطلان قياس عموما و على الخصوص در اين مورد كه قياس در لغت است مورد اعراض ارباب علم بوده و از نظر هيچكسى مقبول نمىباشد و شرح بطلان آن قبلا گذشت .
شرح جواب دوّم
بفرض كه قياس را بپذيريم در اين مورد بخصوص قابل التزام نيست زيرا بين مقيس يعنى امر و مقيس عليه كه غير امر باشد يعنى اخبار و انشاءات فرق است چه آنكه غير امر را به زمان حال كه همان فور بوده مىتوان توجّه داد ولى امر ممكن نمىباشد زيرا زمان حال حقيقى امكان طلب ندارد چون حاصل بوده و تحصيل حاصل مستحيل است پس قهرا بايد آمر ايجاد فعل را در زمان آينده طلب نمايد يعنى الآن بخواهد كه مأمور به آوردن مأمور به در آينده مبادرت ورزد حال مقصود از استقبال يكى از دو معناى ذيل است :
الف : مطلق استقبال يعنى آينده اعمّ از آنكه به زمان حال نزديك بوده يا بعيد از آن باشد .
ب : خصوص استقبال كه به زمان حال اقرب و نزديك باشد كه تنزيلا به منزله حال يعنى فور قرار داده مىشود حال اگر قرينهاى موجود باشد كه از استقبال كداميك از دو معنا اراده شده كه به واسطه قرينه مزبور لفظ را بر همان معنا حمل كنيم كه مطلوب و مراد حاصل است ولى در غير