تفصيل
دليل دوّم بر دلالت امر بر وجوب فرموده حقتعالى در آيه 12 از سوره اعراف است كه مىفرمايد :
قال :
ما مَنَعَكَ أَلَّا تَسْجُدَ إِذْ أَمَرْتُكَ .
برخى از ارباب فنّ كلمه « لا » در « لا تسجد » را زائده گرفته و تقدير آيه را چنين دانستهاند :
« ما منعك أن تسجد إذ أمرتك »
يعنى : چه چيز تو را بازداشت از اينكه سجده كنى وقتى به تو امر نموديم .
و بعضى از اهل دانش كلمه « ما منعك » را به معناى « ما اضطرّك » دانسته و گفتهاند معناى آيه چنين است :
چه چيز تو را مضطرّ به سجده نكردن نمود وقتى به تو امر كرديم آدم را سجده نمائى .
محلّ استشهاد
قطعا اين استفهام به ملاحظه آنكه مستفهم بارى تعالى است حقيقى نبوده و استفهام انكارى يا تقريرى است به اين معنا كه حقتعالى يا در مقام انكار عمل ابليس بوده و يا اين استفهام را بداعى اقرار ابليس به مخالفتش آورده است و بهر تقدير چون حضرتش جلّ و على از مانع و امرى كه ابليس را بر مخالفت وادار نمود مطّلع بوده لاجرم نمىتوان استفهام را بر ظاهرش حمل كرد و به ناچار نفس علم الهى بواقع امر و انكشاف آن نزد وى قرينه است بر حمل استفهام بر انكار و اعتراض حقتعالى نسبت به ابليس لعين و پرواضح است بايد امر حضرتش دلالت بر وجوب داشته باشد تا ابليس به واسطه مخالفت آن مورد اعتراض و انكار قرار گيرد .