باشد پس با حفظ چنين عنوانى ابدا غايت وجود پيدا نمىكند در نتيجه حكم به وجوب اجتناب بطور قطع منتفى مىباشد و بدين ترتيب ارتكاب مشتبه بنصّ اين اخبار جايز و مباح است و همين مقدار كافى است براى مانعيّت .
جواب مرحوم مصنّف از اشكال مذكور
حاصل جوابيكه مرحوم مصنّف از اشكال مذكور دادهاند اينستكه :
معنايى كه از اخبار مذكور استفاده گرديد مطلقا صحيح نيست بلكه نسبت به برخى از آنها قابل قبول بوده و نسبت به بعضى ديگر مورد انكار مىباشد .
امّا نسبت باخبارى كه معناى مزبور قابل انكار است بايد بگوييم :
فرموده امام عليه السّلام كه مىفرماين :
كلّ شيئ حلال حتّى تعلم انّه حرام بعينه .
معنايش اين نيست كه غايت حلّيت معرفت به شخص حرام است و بعبارت ديگر نمىتوان گفت معناى حديث آنست كه :
حلّيت تا زمانى كه حرام بطور معيّن و مشخّص معلوم گردد و قبل از آن اشياء مشتبه محكوم به حلّيت و اباحه هستند اگرچه حرام بطور اجمال و لا على التعيين معلوم باشد .
و دليل ما بر اين مدّعى آنست كه :
كلمه « بعينه » تأكيد است براى ضمير در « انّه » و مقصود از تأكيد ، اعتناء بشأن علم مىباشد و حاصل معنا طبق اين بيان آنست كه :
تمام اشياء حلال و مباح هستند تا زمانى كه علم به حرام پيدا شود كه در اين وقت حكم حلّيت قطع مىشود اعم از آنكه متعلّق علم تفصيلا مشخص بوده يا اجمالا معلوم