رؤيت زيد مرتكب اشتباه شده است و بهرصورت همانطوريكه گفته شد مقصود از كلمه « بعينه » تأكيد ضمير مزبور بوده و هدف از تأكيد ضمير مزبور بوده و هدف از تأكيد آن اعتناء و اهتمام نشان دادن به اعتبار علم مىباشد و الّا با قطع نظر از اين غرض بايد بگوئيم : هرشيئى كه بحرمتش علم داشته باشيم در حقّش صادق است گفته شود آن شيئى است كه بحرمت خودش علم داريم نه بحرمت چيز ديگر .
مثلا وقتى بدانيم كه ظرف زيد نجس و ظرف عمرو طاهر است و سپس ايندو با هم مشتبه شدند قطعا مىتوانيم درباره ظرف زيد بگوييم :
ظرف زيد شيئى است كه به عين آن علم به حرمت داريم . بنابراين بايد قبول كرد كه كلمه « بعينه » براى اخراج موارد مشتبه نبوده و اينطور نيست كه اين گونه موارد محكوم به اباحه و حلّيت بوده و تنها صورتى كه شيئى خارجى حرمت و عدم اباحهاش معلوم و مشخص است حرام باشد .
استدراك
بلى ، شيئى كه بطور معيّن حرمتش معلوم است اگر اطلاق عنوان احدهما بر آن صحيح بود مثلا گفته شد :
احدهما لا بعينه در مقابل احدهما معيّن البته مىتوان آن را به وصف « لا بعينه متّصف دانسته و اين اتّصاف قطعا بدون اشكال است .
سپس مرحوم مصنّف مىفرماين :
و اما فرموده امام عليه السّلام « فهو لك حلال حتّى تعرف الحرام منه بعينه » .
بايد بگوييم :
البته در آنچه مستشكل بيان كرد ظهور دارد چه آنكه كلمه « بعينه » قيد براى « تعرف » است در نتيجه از كلام مذكور استفاده مىشود كه آنچه در حكم به حرمت معتبر
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 27
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٧