نمىدانند از مواردى است كه يك طرف شبهه از محل ابتلاء خارج مىباشد و همانطورى كه ما نيز توضيح داديم اين گونه موارد از تحت قاعده وجوب اجتناب از اطراف شبهه محصوره خارج است ، بنابراين بيان مذكور از علماء تثبيت مقاله مرحوم صاحب مدارك را نمىكند زيرا ايشان در شبهه محصوره بطور كلّى اجتناب را واجب نمىدانند اگرچه تمام اطرافش مورد ابتلاء باشند .
سؤال
فرض مىكنيم خارج ظرف يعنى موضعى از زمين كه سجده بر آن صحيح است حال با اينفرض مورد كلام چنين مىشود :
علم اجمالى داريم به اينكه نجاست يا در ظرف افتاده يا در خارج آن .
اگر در ظرف افتاده باشد نمىتوان از آب درون آن وضوء گرفت و در صورتى كه در خارج آن افتاده باشد سجده بر آن جائز نيست و بدين ترتيب طرفين شبهه را با اينفرض مىتوان مورد ابتلاء قرار داد ولى معذلك اطلاق كلام علماء و قائل شدنشان به عدم وجوب اجتناب اينفرض را شامل شده و بدين ترتيب مقاله مرحوم صاحب مدارك تصحيح مىشود .
جواب
اگر خارج ظرف را موضعى از زمين فرض نموديم كه سجده بر آن جائز است و بدين ترتيب طرفين را مورد ابتلاء قرار داديم ملتزم مىشويم كه اجتناب از طرفين واجب است و مىگوييم :
حضرات كه در مثال مذكور اجتناب را واجب ندانستهاند اينفرض را نمىفرمايند
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 169
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٦٩