و قاعده كلّى آنست كه هر قولى كه قائلش دانسته شده و نسب وى معروف بوده و از اقاويل ساير علماء اين فرقه محقّه ممتاز و مشخّص باشد مورد اعتناء نبوده و باعث شكست اقوال ديگران نمىشود زيرا قول علماء اين طائفه و اجماعشان به ملاحظه اينكه رأى معصوم در بينشان هست حجّت است ، ازاينرو وقتى قول غير معصوم معلوم و در قبالش اقوال ديگرى از علماء كه مشتمل بر رأى امام عليه السّلام باشد مشخّص و محرز باشد لازم است كه به اين اقوال مقابل متمايل شده و به آنها عمل گردد چنانچه شرح آن در مبحث اجماع بيان گرديد .
تمام شد محل احتياج از كلام شيخ طوسى عليهالرّحمه .
شرح مقصود قوله : لا يزالون يناظرون خصومهم : معناى اين عبارت آنست كه :
پيوسته با اعداء و مخالفين خود مناظره و محاجّه مىنمودند .
و مقصود از « خصوم » علماء اهل سنّت مىباشد .
قوله : و يدفعونهم عن صحّة ذلك : ضمير فاعلى در « يدفعونهم » به شيوخ و ضمير مفعولى به خصوم راجع بوده و مشار اليه « ذلك » عمل بخبر واحد است .
قوله : حتّى انّ منهم من يقول : ضمير در « منهم » به شيوخ عود مىكند .
قوله : لا يجوز ذلك عقلا : مشار اليه « ذلك » عمل بخبر واحد است .
قوله : لانّ الشّرع لم يرد به : ضمير در « به » به جواز عمل بخبر واحد راجع است .
قوله : فى جواز ذلك : مشار اليه « ذلك » عمل بخبر واحد است .
قوله : بما يروونه من الاخبار : ضمير فاعلى به « من خالفهم » و ضمير مفعولى به ماء موصوله در « بما » راجع است .
قوله : يروون خلافها : ضمير در « خلافها » به احكام راجع است .
قوله : و ذلك صحيح : مشار اليه « ذلك » دفع از عمل باخبارى كه مخالفين نقل كردهاند مىباشند .
قوله : و لم تجدهم اختلفوا فيما بينهم : ضمير مفعولى در « لم تجدهم » به « من اشرت اليهم » راجع است .
قوله : فاذا خالفوهم فيها : ضمير فاعلى به « بعض » و ضمير مفعولى به بعض
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 795
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٧٩٥