عمل داشته اگرچه مضمونش با واقع مخالف باشد .
بنابراين غرض از عمل به ظن و اماره غير علمى فقط درك مصلحتى است كه در سلوك از آن وجود داشته و با مصلحت واقع يا مساوى بوده و يا ارجح از آن مىباشد .
شرح مقصود
حاصل مراد مرحوم مصنّف از عبارات مذكور اينست كه در زمان انفتاح باب علم عمل به اماره غير علمى به دو وجه تصحيح مىشود :
وجه اوّل : غرض از تعبّد به اماره غير علمى
وجه اوّل آنست كه بگوئيم غرض از تعبّد به اماره غير علمى اين است كه عامل را به واقع مىرساند و تنها ادراك مصلحت واقع مولا را برآن داشت كه بندهاش را امر به آن كرده و بنده را موظّف به اطاعت از آقايش نمود .
وجه دوّم : غرض از عمل به اماره غير علمى
وجه دوّم آنكه بگوئيم غرض از عمل به اماره غير علمى اين است كه مصلحت سلوكيّه را درك كنيم چه آنكه در سلوك و عمل به اماره مذكور بسا مصالحى باشد كه وجود آنها موجب شده آقا بندهاش را به سلوك وادار كند اگرچه بداند پيمودن آن بندهاش را بواقع نمىرساند زيرا بسيار واقع شده كه مصلحت عائد شده از ناحيه عمل به اماره غير علمى از مصلحت واقعى و نفس الامرى ارجح و لا اقل با آن مساوى مىباشد .
قوله : فنقول فى توضيح هذا المرام : كلمه « مرام » به معناى مقصود است و منظور از « هذا المرام » تعبّد به اماره غير علمى است .
قوله : انّ ذلك يتصوّر : مشار اليه « ذلك » تعبّد به اماره غير علمى است .
قوله : ان يكون ذلك : مشار اليه « ذلك » عمل به اماره غير علمى است .
قوله : فلا يلاحظ فى التّعبّد بها : ضمير در « بها » به اماره غير علمى عود مىكند .
قوله : وراء مصلحة الواقع : كلمه « وراء » به معناى « غير » مىباشد .
قوله : عند تحيّره : ضمير مجرورى در « تحيّره » به عبد عود مىكند .