قرينه دوّم
قرينه دوّم آنست كه علّت اختصاص دادن تبيّن و تفحّص بخبر فاسق اين امر قرار داده شده كه احتمال واقع شدن در ندامت و پشيمانى با احتمال عدم وقوع مساوى است زيرا فاسق به مقتضاى صفت فسق كه در او حكمفرما است رادع و زاجر و بازدارندهاى از كذب ندارد بخلاف عادل كه ملكه عدالتش كافى است كه او را از گفتن دروغ بر حذر دارد .
نتيجه استظهار از آيه شريفه
پس از در نظر گرفتن دو قرينه مذكور و معنائى كه به ملاحظه آن دو از آيه استفاده نموديم نتيجه اين مىشود مقصود از آيه شريفه و مراد از آن اينست كه :
احتمال كذب عمدى از عادل در وقت اخبار منفى است بخلاف فاسق در اين زمان چه آنكه همين امر صرفا براى منوط قرار دادنش بفسق و عدالت شايستگى و صلاحيّت دارد بنابراين آيه كوچكترين دلالتى بر حجّيّت اجماع منقول كه بر اساس حدس مبتنى است دلالت ندارد و آيه مزبور تنها از ادلّه حجّيّت خبر اصطلاحى مىشود .
شرح مقصود
شرح مرام و توضيح مراد مصنّف در اين مقام اينست :
از آياتى كه قائلين به حجّيّت اجماع منقول از باب ظنّ خاصّ به آن متمسّك شدهاند آيه شريفه نباء مىباشد يعنى آيه ( 6 ) از سوره حجرات .
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ جاءَكُمْ فاسِقٌ بِنَبَإٍ فَتَبَيَّنُوا أَنْ تُصِيبُوا قَوْماً بِجَهالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلى ما فَعَلْتُمْ نادِمِينَ .
ترجمه : اى كسانى كه ايمان آوردهايد : اگر فاسقى براى شما خبرى آورد از خبرش تفحّص نمائيد و بدون آن عمل نكنيد مبادا آنكه قومى را از روى نادانى و جهالت كشته و سپس بر آنچه انجام دادهايد نادم و پشيمان شويد .