و نيز آيات تيمّم و وضوء و غسل .
البتّه اين عمومات اگرچه در ذيلشان اجمالا اخبار و احاديثى وارد شده ولى اينطور نيست كه در ذيل هر آيهاى كه خبرى از اخبار وارد شده باشد از معارض سالم باشد ازاينرو اخبار وارده در ذيل اين عمومات به ملاحظه اينكه مبتلا بمعارض هستند غالبا تساقط كرده و قاعدتا بايد بنفس آيات تمسّك نمود .
شرح مقصود
خلاصه و حاصل جوابى كه مرحوم مصنّف از مقاله مرحوم نراقى مىدهند اينست كه :
آيات قرآنى كه مورد بحث ما هستند دو دسته مىباشند .
برخى نظر به احكام معاملات داشته و دستهاى ديگر متعرّض احكام عبادات مىباشند .
آيات دسته دوّم البتّه همانطور است كه مرحوم نراقى فرمود يعنى نوعا اين قبيل آيات در ذيلشان يك خبر يا اخبارى چند وارد شده كه شارح مقصود و مبيّن آنها مىباشند بهطورىكه با بودن اخبار آيات خود به تنهائى و مستقلّ مورد استدلال قرار نمىگيرند .
امّا آيات دسته اوّل عبارتند از مطلقات يا عموماتى كه نوعا از ورود اخبار شارحه در ذيلشان مجرّد بوده يا اگر خبرى در تعقيب آنها باشد مبتلا بمعارض بوده بهطورىكه پس از تعارض و تساقط باز وظيفه اينست كه به آيه رجوع گردد .
بنابراين فرموده مرحوم نراقى كلّيّت ندارد و نمىتوان نسبت به تمام آيات اينطور قضاوت نمود .
بلكه مىتوان گفت آيات عبادات نيز تمام از قبيل آنچه ايشان فرمود نيستند بلكه در بين آنها نيز بسيارى از آيات وجود دارند كه نظير آيات معاملات هستند .
قوله : و لعلّه قصّر نظره : ضميرهاى در « لعلّه » و « قصّر » و « نظره » تمام به بعض يعنى مرحوم نراقى راجع مىباشند .
قوله : فانّ اغلبها : يعنى اغلب آيات عبادات .
قوله : اوفوا بالعقود : به اين آيه شريفه براى لزوم معاملات تمسّك شده است .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 252
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٥٢