آخر عبارت » اينست كه :
ما مدّعى شديم تمام كلماتى كه به منظور افاده و استفاده صادر شدهاند ظواهرشان حجّت است و چون قرآن نيز از همين قبيل كلمات مىباشد لاجرم عذرى در ترك ظواهر آن در دست نيست نكتهاى كه در اينجا حائز اهميّت و قابل تذكّر است اينكه اين ادّعاء را اخبارىها منكر نيستند و ايشان نيز قبول دارند كه اگر كلامى بداعى افاده و استفاده القاء شد حتما ظاهرش حجّت است منتهى ايشان مىگويند قرآن از اين قبيل كلمات نيست .
و به عبارت ديگر : نزاع صغروى است امّا كبرى مورد تسالم است .
و به عبارت روشنتر : اخبارىها مدّعى هستند كه آنچه ما آن را ظاهر خوانده و حجّتش مىدانيم ظاهر نبوده و قهرا حجّت نمىباشد و دليلشان اينست كه خطابات قرآنى اينطور نيست كه القائشان به نحوى باشد كه مستقلّا به منظور افاده و استفاده صورت گرفته باشد بلكه براى استفاده مطالب و مقاصد از آنها ناچاريم از انضمام تفسير اهل بيت عصمت و طهارت به آنها .
بنابراين تنها جوابى كه به ايشان بايد داده شود اينست كه طبق اصل مسلّم هر خطابى به منظور افاده و استفاده القاء مىگردد و تا مادامىكه دليل بر خلاف آن قائم نشده لازمست آنها را بر اين معنا حمل نمود .
قوله : و احتمال كونها من المتشابهات : ضمير در « كونها » به ظواهر راجع است .
قوله : بل يصحّ سلبه عنه : ضمير در « سلبه » به متشابه و در « عنه » به ظاهر راجع است .
قوله : عن اتّباع المتشابه لا يمنع : يعنى لا يمنع من عمل بالظّواهر .
قوله : لا ينفع فى الخروج عن الاصل : مقصود از « اصل » اصالة وجوب العمل بالظّواهر است .
قوله : الّذى اعترف به : ضمير در « اعترف » به سيّد صدر و در « به » به اصل عود مىكند .
قوله : و دعوى اعتبار العلم الخ : كلمه « دعوى » مبتداء و « هدم » خبر آنست .
قوله : او انّها ليست بظواهر : كلمه « انّها » معطوف است به « انّ خطابات الكتاب » . و ضمير مؤنث در « انّها » به خطابات راجع است .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 248
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٤٨