باعث آنست كه كلام محتمل اساسا ظاهر نباشد چنانچه اين معنا از كلام سيّد صدر به خوبى استفاده مىشود .
شرح مقصود
حاصل مقصود مصنّف از « ثمّ انّ ما ذكره » تا « ثمّ انّك قد عرفت » اينست كه :
يكى از موارد نظر و انتقاد اين كلام از مرحوم سيّد صدر است كه فرمود :
ظواهر قرآنى معلوم نيست كه از مصاديق و افراد آيات محكمه باشد بلكه احتمال دارد كه متشابه برآن صادق بوده و نفس همين احتمال باعث مىشود كه به آنها نتوان عمل نمود و حجّيّتشان سلب شود .
اين گفتار از نظر ما دو اشكال دارد :
اشكال اوّل اشكال اوّل آنكه متشابه اساسا بر ظواهر قابل صدق نيست
نه از نظر لغت و نه از نظر استعمالات عرفى چه آنكه متشابه در لغت به مجمل اطلاق شده و از نظر اصطلاح عرفى نيز موارد استعمال آن معانى غير مفهوم و غير محرز مىباشد بلكه اساسا متشابه را از ظواهر مىتوان سلب نمود و گفت ظاهر متشابه نيست و همانطورىكه در اصول مقرّر است صحّت سلب علامت مجاز بودن و عدم حقيقت مىباشد و بهر تقدير وقتى اثبات شد كه ظواهر متشابه نمىباشند لاجرم آيهاى كه ما را از اخذ به متشابهات نهى نموده شامل ظواهر نمىشود بلكه به مقتضاى قاعده و اصل بايد به آنها عمل نمود چنانچه مرحوم صدر خود به آن اعتراف نمود .
اشكال دوّم مرحوم سيّد صدر خود فرمود كه اصل وجوب عمل بظواهر است
و اين اصل از اصول مسلّمه و قطعى است حال مىگوئيم با وجود چنين اصلى چگونه احتمال اينكه ظواهر از افراد متشابه هستند سبب خروج ظواهر از اين اصل مىشوند بلكه بحث ما در اينجا نظير عامى است كه دلالتش بر عموم مسلّم بوده و مخصّصش