و فى نبوىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم ثالث :
من فسّر القرآن برأيه فقد افترى على اللّه الكذب .
ترجمه :
تفصيل در خلاف اوّل
مرحوم مصنّف مىفرماين :
امّا كلام در خلاف اوّل تفصيل و شرحش چنين است :
گروهى از اخباريّون معتقدند كه عمل بظواهر قرآن بدون ورود تفسير و كشف مقصود مراد به وسيله حضرات ائمه طاهرين سلام اللّه عليهم اجمعين ممنوع و غير جايز است و محكمترين دليلى كه به آن متمسّك شدهاند دو دليل بوده كه ذيلا تشريح مىشود :
دليل اوّل دليل اوّل ايشان اخبار متواترهاى است
كه ادّعاء نمودهاند ظاهر آنها دلالت بر منع از عمل بظواهر قرآن دارد از جمله اين اخبار :
1 - حديث نبوىّ صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است كه مىفرماين :
من فسّر القرآن برايه فليتبوّأ مقعده من النّار .
( يعنى كسى كه قرآن را برأى خويش تفسير كند جايگاه و نشيمنش در جهنّم است ) .
2 - در روايت نبوى ديگر چنين آمده :
من قال فى القرآن به غير علم فليتبوّأ .
( يعنى كسى كه در قرآن بدون علم كلامى بگويد در جهنّم فرود مىآيد ) .
3 - در نبوى سوّمى چنين آمده :
من فسّر القرآن برأيه فقد افترى على اللّه الكذب .
( يعنى كسى كه برأى خويش قرآن را تفسير كند پس هرآينه بر خداوند متعال دروغ بسته است ) .