استشهاد
محلّ استشهاد حكم بارتكاب هر دو است چه آنكه اين عمل گاه منجر به علم تفصيلى بارتكاب حرام و عدم اجتناب از نجاست مىشود چنانچه اگر با دو حيوان مذبوحى كه يكى ميته و ديگرى مذكّى است كنيز و جاريهاى بخرد پس از خريدن علم تفصيلى به بطلان بيع در تمام كنيز پيدا مىكند زيرا مقدارى از ثمن آن ميته است پس خريدار كنيز قطع و علم تفصيلى برايش حاصل مىشود به حرام بودن تماس با وى درحالىكه قائل بجواز ارتكاب مشتبهين از كلامش ظاهر نشده است كه اين فرض و صورت را خارج نموده باشد .
شرح مقصود
قوله : فى الشّبهة المحصورة دفعتا : ارتكاب دفعى در شبهه محصوره به اين نحو است مثلا در مثال دو ظرفى كه يكى از آن دو آب و ديگرى شراب است هر دو را با هم مخلوط كند و پس از آن بياشامد .
البتّه همانطورىكه مرحوم شارح كبير فرموده چنين قائلى بين فقهاء موجود نيست و خود مرحوم مصنّف در بحث شبهه محصوره از احدى چنين قولى را نقل نفرمودهاند .
قوله : او تدريجا : ارتكاب تدريجى در شبهه محصوره به اين نحو است كه ابتداء يكى از دو ظرف و پس از آن ظرف ديگر را تناول كند .
و اين قول را مرحوم محقّق قمى رضوان اللّه تعالى عليه در قوانين تقويت فرموده و اختيار كرده است .
قوله : فانّه قد يؤدّى الخ : ضمير در « فانّه » به ارتكاب راجع است .
متن : و منها حكم بعض بصحّة ايتمام احد واجدى المنى فى الثّوب المشترك بينهما بالآخر مع انّ المأموم يعلم تفصيلا ببطلان صلاته من جهة حدثه او حدث امامه .
تشريح المقاصد في شرح الفرائد (فارسى) — صفحة 254
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٥٤