انتقاد مرحوم مصنّف
معناى صحيح و مفهوم درستى از اين كلام استفاده نمىشود ، زيرا اگر تجرّى را عنوان مستقلّ و علىحدهاى براى استحقاق عقاب دانستيم چنانچه صاحب فصول ( ره ) به اين معنا معتقد است ديگر مجالى براى تداخل عقاب آن در عقاب عصيان نمىباشد .
توضيح
از ايشان سؤال مىكنيم مقصودتان از تداخل چيست ؟
از دو حال خارج نمىباشد يا مىفرماين مراد اينست كه براى هر دو عنوان تحقّق يافته ( تجرّى - عصيان ) يك عقاب بيشتر نمىباشد .
و يا مىفرماين مقصود اينست كه شخص مذكور را عقابى مىكنند زائد بر عقاب محض تجرّى .
گوئيم : اگر مقصود شقّ اوّل باشد پس آنكه تجرّى را همچون عصيان عنوان مستقلّى فرض نموديم عقاب كداميك از عصيان و تجرّى اصل و ديگرى فرع و در آن تداخل مىكند هركدام باشد مستلزم ترجيح بلا مرجّح است و آن صحيح نمىباشد مضافا به اينكه تداخل از نظر منطق روايات درست نيست و شاهد بر اين گفتار روايتى است به اين مضمون :
راضى به گناه يك جرم و عقاب دارد مرتكب آن دو گناه برايش ثابت است و چنانچه ملاحظه مىشود در مرتكب نفرمود يك گناه از باب تداخل گناه رضا و گناه ارتكاب ثابت مىباشد .
و اگر مراد شقّ دوّم باشد ، نام اين را تداخل گذاردن صحيح نيست چه آنكه هرگاه در فعلى دو عنوان از قبح جمع باشد قهرا عقاب مترتّب برآن زيادتر است از عقاب بر فعلى كه داراى يك عنوان از قبح باشد .
شرح مقصود
قوله : تداخل عقابهما : يعنى عقاب تجرّى و عقاب عصيان .
قوله : اذ مع كون التّجرّى عنوانا مستقلا الخ : چنانچه مفروض كلام ايشان چنين