ملاحظه مىشود زمان حدوث يقين گذشته بوده و ظرف حدوث شكّ آينده ولى متعلّق هر دو همان عدالت در زمان گذشته است نه آنكه متيقّن عدالت در زمان ماضى بوده و مشكوك عدالت در زمان آينده و باصطلاح استمرار عدالت باشد .
قوله : امكان اتّحاد زمانهما : يعنى زمان يقين و شكّ در استصحاب ممكنست متّحد بوده ولى زمان متعلّق اين دو باهم مختلف باشد چنانچه بيان شد .
قوله : فى التّعبير عن مورده : يعنى مورد استصحاب .
قوله : و لعلّه : ضمير منصوبى به تعبير عن مورده راجع است .
قوله : زمان الموصوفين : مقصود از « موصوفين » متيقّن و مشكوك مىباشد .
قوله : و سرايته الى الوصفين : ضمير در « سرايته » به اختلاف راجع بوده و منظور از « وصفين » يقين و شكّ مىباشد .
يعنى سرايت اين اختلاف از موصوفين بوصفين به اين جهت است كه بين يقين و متيقّن نحوى از اتّحاد وجود دارد و همين اتّحاد موجب آن شده عبارت مذكور را در جائى حتّى استعمال نمايند كه بين زمان يقين و شكّ اختلافى نباشد همچون موارد جريان استصحاب چه آنكه طبق بيان گذشته در موارد استصحاب صرفا بين موصوفين اختلاف زمانى است نه وصفين ولى بس بين وصف و موصوف ارتباط و اتّحاد حاكم بوده اين امر باعث شده كه بين وصفين نيز اختلاف زمانى توهّم شده و عبارت مذكور را در اينجا نيز به كار برند .
متن :
و منها
خبر الصفّار عن علىّ بن محمّد القاشانى :
قال : كتبت اليه و انا بالمدينة عن اليوم الّذى يشكّ فيه من رمضان
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 878
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨٧٨