وقتى معناى حقيقى متعذّر بود لازم است اقرب المجازات به آن را از لفظ اراده كرد .
و تقرير معنا و تطبيق قاعده مذكور برآن اينست كه گفته شود :
اراده نمودن امر مبرم و معناى مستحكم و متين از يقين كه متعلّق نقض قرار گرفته و على القاعده بايد واجد چنين معنائى باشد تا « نقض » در معناى حقيقى خود استعمال شده باشد متعذّر است پس اقرب المجازات به اين معنا بايد اراده گرديده باشد .
تحرير و شرح
تعريض مرحوم مصنّف به شيخ اعظم قدّس سرّه
مرحوم شيخ اعظم قدّس سرّه به تبعيّت از محقّق خوانسارى عليهالرّحمه فرمودهاند :
اخبار استصحاب در مورد شكّ در بقاء در صورتى استصحاب را حجّت مىكنند كه شكّ در رافع بوده با ثبوت مقتضى لذا در اشيائى كه مقتضى براى بقاء يا قطعا نداشته و يا احتمالا استصحاب جارى نمىشود .
توضيح
در اخبار استصحاب عبارت « لا تنقض اليقين بالشّكّ » آمده و حضرات به همين فقره يا اشباه آن بر حجّيّت استصحاب تمسّك نمودهاند و از اين عبارت اينطور استفاده مىشود كه مستصحب بايد اقتضاء بقاء داشته و شكّ در بقاء بخاطر شكّ در حصول رافع باشد .