قوله : انّه لا مجال للاشكال : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : او انّه بعد فى البين : ضمير در « انّه » به امر تدريجى راجع بوده و كلمه « بعد » مبنى بر ضمّ و به معناى « هنوز » مىباشد .
قوله : و امّا اذا كان من جهة الشّكّ الخ :
مؤلّف گويد :
شكّ در مثل جريان آب يا سيلان خون بسه نحو ممكنست باشد :
الف : شكّ در عارض شدن مانع از جريان بوده ولى در كميّت و مقدار آب و خون هيچ ترديدى نيست و به عبارت ديگر شكّ در مانع بوده نه در مقتضى .
ب : شكّ در مقدار و كميّت آنها مىباشد .
ج : شكّ در اين باشد كه آيا بر مقدار معلومى كه در منبع است مبلغ زائدى پيدا شده يا اينطور نيست .
در صورت اوّل هيچ مانعى از اجراء استصحاب وجود ندارد :
چه بنا بر قول كسانى كه استصحاب را در خصوص شكّ در رافع جارى مىدانند و چه به عقيده آنان كه استصحاب را در مطلق شكّ در بقاء حجّت قرار دادهاند .
و در صورت دوّم نيز على الظّاهر مانعى از اجراء استصحاب وجود ندارد و اين استصحاب از قبيل استصحاب كلّى قسم دوّم نيست .
و در صورت سوّم برخى پنداشتهاند كه جريان استصحاب از قبيل اجراء استصحاب در كلّى قسم سوّم است ولى اين پندار صحيح نيست زيرا تعدّد آب با تعدّد جريان ملازم نبوده و عرفا يك جريان محسوب مىشود زيرا اتّصال جريان بحسب حكم اهل عرف و فاصله نشدن عدم بين ابعاض آن كافى در صدق وحدتش مىباشد .
قوله : فى انّه بقى فى المنبع الخ : ضمير در « انّه » به معناى « شأن »
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 952
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٩٥٢