ترجمه : مرحوم مصنّف مىفرماين :
جاى بسى تعجّب است كه چرا حضرات اشكال را صرفا به نهى از قياس اختصاص دادهاند با اينكه اين اشكال در موردى كه شارع بطريقى كه افاده ظنّ نمىنمايد امر فرموده نيز جارى است چه آنكه بديهى و روشن است حكم عقل در اين مورد قطعا منتفى است و با نبودن اين حكم و عدم افاده ظنّ جاى اين اشكال هست كه چطور شارع مقدّس به آن امر فرموده درحالىكه به احدى از علماء گمان برده نمىشود كه اين اشكال را مطرح فرموده باشند و سرّ آن همين است كه حكم عقل به حجّيّت طريق معلّق است به آنكه شارع طريق را نصب نفرموده باشد و با فرض نصب حكمى براى عقل وجود ندارد چنانچه در صورت نهى از برخى افراط ظنّ نيز امر چنين بوده يعنى عقل در اين فرض حكم به حجّيّت طريق منهى نمىنمايد .
تحرير و شرح
قوله : مع جريانه : يعنى مع جريان الاشكال .
قوله : بداهة انتفاء حكمه : يعنى حكم العقل .
قوله : مع انّه لا يظنّ باحد : ضمير در « انّه » به معناى شأن مىباشد .
قوله : ان يستشكل بذلك : مشار اليه « ذلك » اشكال به امر شارع به طريقى كه مفيد ظنّ نيست مىباشد .
قوله : و ليس الّا لاجل انّ حكمه به : ضمير در « ليس » به عدم استشكال راجع بوده و ضمير در « حكمه » به عقل و در « به » به اتّباع از ظنّ عود مىكند .
قوله : و معه لا حكم له : ضمير در « معه » به نصب و در « له » به عقل راجع است .
قوله : كما هو كذلك : ضمير « هو » به حكم عقل راجع بوده و مقصود از « كذلك » معلّق بودن مىباشد .