در استدلال به آيه مذكور دو اشكال وجود دارد به اين شرح :
اوّلا : خداوند متعال پيامبرش را در اين آيه اينطور مدح نموده كه وى « اذن » يعنى سريع القطع است نه آنكه قول غير را تعبّدا مىپذيرد تا دليل باشد بر حجّيّت قول عادل تعبّدا و مطلوب به اين ترتيب ثابت گردد .
ثانيا : مقصود از تصديق مؤمنين آنست كه بر خبر ايشان تنها آثارى را ترتيب مىدادند كه بنفع ايشان بوده و در عين حال ديگران از قبل آن متضرّر نمىشدند نه تصديق كردن اخبار ايشان و ترتيب دادن جميع آثارى كه بر گفتههاى آنها بار مىشد اعمّ از آنكه ديگرى نيز متضرّر شده يا متضرّر نمىشده چنانچه مطلوب در باب حجّيّت خبر عادل همين است و همانطورىكه گفته شد آيه از افاده آن قاصر است .
سپس مرحوم مصنّف مىفرمايد :
مظهر اين معنا كه گفتيم يعنى پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تنها آثارى كه بنفع مخبرين بوده و در عين حال ديگران نيز متضرّر نمىشوند را ترتيب مىدادند نه جميع آثار را آنست كه آن جناب نمّام و سخنچين را وقتى اظهار نمود كه نمّامى نكرده تصديق فرموده و كلامش را ردّ نفرمودند و زمانى كه بارىتعالى خبر داد كه وى سخنچينى كرده است حقتعالى را نيز تصديق نمودند و اين خود شاهد بارز و روشنى است كه آن جناب صرفا اذن خبر براى مخبر نبوده بلكه همگان از اين سيره و رويه حضرتش منتفع بودند و همين معنا مقصود و مراد است از « تصديق » در كلام معصوم عليه السّلام كه فرموده :
فصدّقه و كذّبهم و اين عبارت را امام عليه السّلام طبق آنچه در خبر آمده اينطور به كار بردهاند :
يا ابا محمّد كذّب سمعك و بصرك عن اخيك ، فان شهد عندك خمسون قسامة انّه قال قولا و قال لم اقلّه فصدّقه و كذّبهم .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 298
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٢٩٨