المسئول عنها و غير ذلك ممّا له دخل فى تعيين مرامه عليه السّلام من كلامه .
ترجمه :
خلاصه بحث
ملخّص آنچه از اوّل بحث تا به اينجا ذكر نموديم اينست كه :
اجماعى كه به واسطه خبر واحد نقل شده از جهت آنكه رأى امام عليه السّلام در آن حكايت گرديده و اجماع مزبور به دلالت تضمّنى يا التزامى برآن دلالت دارد از نظر اعتبار و حجّيّت همچون خبر واحد مىباشد مشروط به اينكه منقول اليه از كسانى باشد كه بين آنچه از اقوال اجمالا بلفظ اجماع نقل شده و رأى معصوم عليه السّلام به ملازمه قائل باشد و در اين فرض تمام ادلّه اعتبار خبر واحد شامل آن شده و همه اقسام خبر در آن نيز جارى مىگردد و در نتيجه آنچه از احكام در خبر واحد وجود دارد در آن نيز تحقّق مىيابد .
ولى اگر منقول اليه قائل به ملازمه مزبور نباشد اجماع نقل شده را نمىتوان در حجّيّت و اعتبار از جهت حكايت همچون خبر قرار داد .
و امّا از حيث نقل سبب پس در حجّيّت نسبت به مقدارى از اقوال كه بطور اجمال نقل گرديده مانند اقوالى است كه بتفصيل حكايت شده باشند لذا اگر اقوالى را كه شخص خود تحصيل نموده يا برايش نقل كردهاند يا ساير امارات و ادلّهاى كه مجموع آنها و اجماع منقول سبب تامّ براى دلالت بر قول امام عليه السّلام مىباشند باجماع مزبور منضمّ نمايد مجموع آنها همچون اجماعى است كه خود آن را تحصيل كرده و از نظر اعتبار و حجّيّت مانند آن مىباشد و در اعتبار خبر هيچ تفاوتى نيست بين آنكه مخبر به تمام خبر بوده يا جزئى از آن را تشكيل داده كه در تحقّق و قوام آن دخالتى بسزا داشته باشد و شاهد بر اين ادّعاء حجّت بودن خبر در تعيين مشخّصات سائل و خصوصيّات قضيّهاى كه واقع شده و از آنها سؤال گرديده و غير آنها از امورى كه در تعيين