الاستحقاق و الفعليّة لما صحّ الاستدلال بها الّا جدلا مع وضوح منعه ضرورة انّ ما شكّ فى وجوبه او حرمته ليس عنده باعظم ممّا علم بحكمه و ليس حال الوعيد بالعذاب فيه الّا كالوعيد به فيه فافهم .
ترجمه :
استدلال جهت برائت در شبهات وجوبيّه
و تحريميّه به ادلّه چهارگانه
مرحوم مصنّف مىفرماين :
جهت اثبات برائت در دو مسئله شبهه وجوبيّه و تحريميّه به ادلّه چهارگانه استدلال گرديده :
امّا از قرآن شريف :
پس بآياتى استدلال شده كه اظهر آنها فرموده حقتعالى است :
وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا .
( يعنى ما ابدا عذاب نكرديم مگر پس از فرستادن رسول ) .
پس پيش از آمدن رسول و بيان حكم عقاب و عذابى نمىباشد .
جواب
در اين استدلال مىتوان به اين بيان اشكال نمود :
نفى عذاب پيش از اتمام حجّت و فرستادن رسل شايد از باب منّت بوده كه حقتعالى بر بندگانش نهاده ولى در عين حال استحقاق براى آن ثابت است پس اين آيه استحقاق براى عقاب و عذاب را نفى نمىنمايد .
و بفرض بپذيريم كه خصم يعنى كسانى كه برائت را منكر هستند اعتراف نمايد كه بين استحقاق عقاب و فعليّت آن ملازمه است ازاينرو اگر آيه خبر از نفى فعليّت داد حتما استحقاق نيز منتفى است و بدين ترتيب استدلال به آن صحيح است ، گوئيم :