البتّه مخالفت با ظاهر مادامىكه مستند به دليل و قرينه باشد همچون حمل لفظ بر معناى مجازى بدون اشكال بلكه در بسيارى از موارد لازم است ولى در صورت فقدان دليل و برهان اين عمل مقبول و صحيح نيست .
و امّا دو اشكال ديگر وجود دارد كه هريك از آنها ارتباط به يكى از دو وجه اخير دارد .
امّا اشكال به وجه دوّم :
در توجيه دوّم گفته شد متعلّق جزاء اگرچه صورتا واحد است ولى بتعداد شرط براى جواب حقائقى وجود دارد كه جملگى بر فرد و مصداق واحد صادق مىباشند همانطورىكه اگر كسى مبتلا به حيض و جنابت باشد دو حدث در وى وجود دارد كه در نتيجه دو طهارت بايد تحصيل نمايد ولى چون هر دو طهارت در يك غسل صادق مىباشند لاجرم يك غسل كه به نيّت هر دو بنمايد كافى است ، بنابراين در جمله « اذا بلت فتوضأ و ان نمت فتوضأ » پس از حدوث بول و نوم دو حدث در مكلّف حادث شده كه لازمهاش تحصيل دو طهارت و گرفتن دو وضوء است ولى با گرفتن يك وضوء چون هر دو طهارت به آن تحقّق مىيابند لاجرم غرض حاصل شده و تكرار وضوء لازم نمىباشد .
در اشكال به اين توجيه مىگوئيم :
تقريرى كه ذكر شد در مقام ادّعاء صحيح است ولى محتاج باثبات بوده و به صرف اينكه احتمالا ممكن است چنين باشد نمىتوان اكتفاء كرد .
امّا اشكال به وجه سوّم :
در توجيه سوّم گفته شد :
آنچه اثر شرط اوّل است وجوب وضوء بوده و در دنبال شرط دوّم وجوب اوّل تأكيد مىشود بدون اينكه تكرار لازم باشد .
در جواب از اين تقرير نيز مىگوئيم :
اين بيان البتّه امرى است محتمل و در واقع نمىتوان آن را مستحيل و
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1664
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٦٦٤