متن : و ليس المراد بالاتّحاد فى الصّنف الّا الاتّحاد فيما اعتبر قيدا فى الاحكام لا الاتّحاد فيما كثر الاختلاف بحسبه و التّفاوت بسببه بين الانام ، بل فى شخص واحد بمرور الدّهور و الايّام و الّا لما ثبت بقاعدة الاشتراك للغائبين فضلا عن المعدومين حكم من الاحكام .
ترجمه :
مقصود از اتّحاد در صنّف و ملاك تحقّق آن
سپس مرحوم مصنّف مىفرماين :
مقصود از اتّحاد در صنّف اينست كه دو يا چند نفر در شىء كه بعنوان قيد در احكام اعتبار شده با هم متّحد باشند نه آنكه در چيزى كه به اعتبارش اختلاف حاصل شده و به سببش بين مردم بلكه در شخص واحد بمرور ايّام و گذشت زمان تفاوت محقّق مىگردد اتّحاد داشته باشند چه آنكه اگر مناط اتّحاد در صنّف اين باشد ابدا به قاعده اشتراك در تكليف براى غائبين چه رسد بمعدومين حكمى از احكام ثابت نمىگردد .
تحرير و شرح
حاصل فرموده مرحوم مصنّف در اين عبارات اينست كه :
مناط متّحد بودن در صنّف اتّحاد در اوصاف و خصوصيّاتى است كه در ثبوت احكام بعنوان قيد اعتبار شدهاند چنانچه وصف « مؤمن » در مثالى كه گذشت قيد است براى ثبوت حكم شرعى كذائى ازاينرو غائبين و معدومين چون در اين وصف با حاضرين متّحد هستند لاجرم جملگى از يك صنف محسوب مىشوند امّا صفات و خصوصيّاتى كه موجب كثرت اختلاف بوده و بسبب آنها مردم از يكديگر متفاوت و ممتاز مىگردند بلكه بسا به واسطه مرور ايّام و گذشت زمان باعث تفاوت در شخص واحدى مىشوند هرگز ملاك و مناط اتّحاد در صنف نيست و اساسا با آن نمىتوان كثرات و متفاوتات را