الف : اوصافى كه در معرض زوال و فقدان بوده و ثباتى ندارند همچون وصف حضور و معاصر بودن با فلان شخص مثلا .
ب : صفاتى كه ثابت بوده و فقدان و زوال در آنها راه ندارد نظير وصف « مؤمن » يا « ناس بودن » مثلا .
پرواضح است اوصاف قسم اوّل صلاحيّت براى تقييد اطلاق نداشته بلكه در صورت مقصود بودن آنها بر متكلّم لازم و فرض است كلامش را به آنها مقيّد سازد بخلاف قسم دوّم .
بنابراين وقتى كلام خالى از تقييد باوصاف قسم اوّل بود نفس اطلاق دليل است بر اينكه آن قيد مراد نبوده و در ثبوت حكم هيچگونه دخالتى ندارد .
قوله : و لا يذهب عليك : يعنى و لا يخفى عليك .
قوله : انّه يمكن اثبات الاتّحاد : ضمير در « انّه » به معناى « شأن » مىباشد و مقصود از « اتّحاد » اتّحاد در صنف است .
قوله : و عدم دخل ما كان البالغ الآن : مقصود از « ما كان » وصفى است كه حاضر واجد آن بوده و مراد از « البالغ الآن » معدوم مىباشد .
قوله : فاقدا له : كلمه « فاقدا » حال است از « البالغ » و ضمير در « له » به « ما كان » راجع بوده و مقصود فقدان قبل از بلوغ مىباشد .
قوله : ممّا كان المشافهون الخ : كلمه « ممّا » بيان است از « ما كان » .
قوله : باطلاق الخطاب اليهم : كلمه « باطلاق » متعلّق است به « يمكن » و ضمير در « اليهم » به مشافهون راجع است .
قوله : من دون التّقييد به : ضمير در « به » به « ما كان » راجع است .
قوله : و كونهم كذلك : ضمير در « كونهم » به مشافهون راجع است و مقصود از « كذلك » واجدين مىباشد .
قوله : مع ارادة المقيّد منه : ضمير در « منه » به اطلاق راجع است .
قوله : فيما لا يتطرّق اليه ذلك : مشار اليه « ذلك » فقدان مىباشد .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1882
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٨٨٢