خطاب حاضرند يا غير ايشان يعنى غائبين بلكه معدومين را نيز شامل مىشود بايد بگوئيم بين ارباب اصطلاح و فنّ اختلاف است و پيش از آنكه تحقيق اين مسئله را بنمائيم لازم است محلّ نقض و ابرام بين بزرگان را بيان نمائيم .
كيفيّت طرح نزاع پيرامون مسئله مورد بحث
مخفى نماند ممكنست نزاع در اين مسئله بانحاء مختلفى طرح شود كه ذيلا به آنها اشاره مىكنيم :
الف : بگوئيم نزاع در اينست كه تكليفى كه خطاب متكفّل آن مىباشد آيا صحيح است كه بمعدومين تعلّق بگيرد به همان نحوى كه تعلّقش به موجودين صحيح مىباشد يا اينطور نيست .
ب : مخاطبه با معدومين بلكه با غائبين از مجلس خطاب با الفاظى كه براى خطاب وضع شدهاند يا مجرّد سوق دادن كلام را بجانب ايشان آيا صحيح است يا صحيح نيست .
ج : الفاظى كه بدنبال ادات خطاب قرار مىگيرند آيا شامل غائبين بلكه معدومين نيز مىشود يا در آنها تعميمى نبوده و شامل ايشان نشده بلكه به واسطه قرينه بودن ادات خطاب صرفا متوجّه حاضرين مىباشد معلوم باشد اگر نزاع به صورت اوّل و دوّم طرح شود بحث عقلى بوده و در فرضى كه بنحو اخير عنوان گردد لغوى مىباشد .
تحرير و شرح
قوله : هل الخطابات الشّفاهيّة : ظاهرا مقصود از اين خطابات كلامى است كه با ادات خطاب مقرون و مصاحب باشد نظير يا ايّها الانسان و يا ايّها المؤمنون و امثال اينها .