قوله : فى الطّلب المطلق : مقصود مطلق باطلاق لا به شرط قسمى است .
قوله : كما هو الحال : ضمير « هو » به تعدّد دالّ و مدلول راجع است .
قوله : اريد منها المطلق : ضمير در « منها » به صيغه عود مىكند .
قوله : المقابل للمقيّد : يعنى اطلاق لا به شرط قسمى .
قوله : لا المبهم المقسم : مقصود اطلاق لا به شرط مقسمى است كه از قيد اطلاق نيز عارى است .
توضيح
در علم معقول مقرّر و معنون است كه ماهيّات و مفاهيم مرسله و مهمله بر سه قسم ميباشند :
1 - ماهيّت به شرط شيئ .
2 - ماهيّت به شرط لا .
3 - ماهيّت لا به شرط .
ماهيّت به شرط شيئ : عبارتست از ماهيّتى كه وجود شيئى را در آن ملاحظه و بعنوان قيد اعتبار كنيم .
ماهيّت به شرط لا : آنست كه عدم شيئى را در آن اعتبار و ملاحظه نمايند .
ماهيّت لا به شرط : ماهيّتى است كه بطور مطلق ملاحظه شود يعنى در واقع مقيّد باشد به عدم اعتبار هريك از وجود و عدم شيئى در آن .
بنابراين ماهيّت مرسله و مهملهاى كه مقسم براى اين سه قسم مىباشد ماهيّت لا به شرط مقسمى نام دارد .
و در تعريفش گفتهاند :
عبارتست از ماهيّتى كه از جميع قيود و اعتبارات برهنه و عارى بوده حتّى از قيد اطلاق كه در ماهيّت لا به شرط قسمى ملاحظه مينمايند .
ناگفته نماند كه لا به شرط قسمى در مقابل به شرط شيئ و به شرط لا بوده
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 803
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص٨٠٣