نهى اينستكه مطلوب و خواستهاش را بوسيله امر وى به ديگران ابلاغ نمايد ولى اگر غرض مولى از مأمور نمودن بندهاش به امر به مجرد امر بنده به آن شيئ حاصل شده بدون اينكه شيئ مأمور به متعلّق غرض مولى باشد يا قبل از امر غرضى به آن تعلّق نگرفته بلكه بعدا متعلّق غرضش واقع شود قطعا امر مولى به بنده كه به آن شيئ امر كند در ايندو صورت امر به آن شيئ نميباشد .
و از اين بيان روشن و ظاهر گرديد كه امر به امر مطلقا امر به شيئ نبوده بلكه در افاده چنين معنائى نصب قرينه لازم است .
تحرير و شرح
قوله : الامر بالامر بشيئ : مثلا مولا به بندهاش بگويد برو به عمرو كه بنده ديگرش مىباشد بگو آب بياورد .
قوله : امر به : يعنى امر مولى به بنده اوّل در واقع امر به شيئ يعنى آب آوردن مىباشد .
قوله : لو كان الغرض حصوله : يعنى اگر غرض مولى حصول آوردن آب باشد .
قوله : و لم يكن له غرض فى توسيل امر الغير به : ضمير در « له » به آمر بامر يعنى مولى راجع بوده و ضمير در « به » به شيئ يعنى آوردن آب راجع است .
قوله : الّا تبليغ امره به : ضمير در « امره » به مولى و در « به » به امر غير يعنى « بنده » راجع است .
قوله : كما هو المتعارف فى امر الرّسل : ضمير « هو » به تبليغ امر بواسطه امر ديگرى راجع است .
قوله : و امّا لو كان الغرض من ذلك : مشار اليه « ذلك » امر به امر مىباشد .
قوله : بامره بذاك الشّيئ : ضمير در « امره » به غير يعنى بنده راجع بوده و مقصود از « ذاك الشّيئ » آوردن آب مىباشد .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1227
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١٢٢٧