كه طبيعت يا فرد موجود در خارج را بخواهد تا بنده دوباره ايجاد كند تا تحصيل حاصل پيش بيايد بلكه منظور اينستكه عبد بايد وجود صادر كند منتهى بنابر قائلين بطبايع عبد مكلّف است وجود طبيعت را صادر نموده و طبق گفته قائلين بمصاديق و افراد وى مىبايد وجود فرد را در خارج صادر كند يعنى به فرد هستى ببخشد .
قوله : و جعله بسيطا : معطوف است به صدور يعنى جعل العبد الوجود بسيطا ، بنابراين اضافه « جعل » به ضمير از باب اضافه مصدر بمفعول بوده و ضمير فاعلى آن به عبد و ضمير مفعولى كه مضاف اليه واقع شده به وجود عود كرده و كلمه « بسيطا » مفعول دوّم مىباشد .
قوله : الّذىّ هو مفاد كان التّامّة : ضمير « هو » به « الّذى » راجع بوده كه صفت است براى « جعل بسيط وجود » .
قوله : و افاضته : معطوف است به صدور يعنى مولى اراده دارد كه عبد افاضه وجود نمايد .
قوله : لا انّه يريد ما هو صادر : ضمير در « انّه » به طالب راجع است .
قوله : و قد جعل وجودها غاية لطلبها : كلمه « واو » حاليّه بوده و ضمير فاعلى در « جعل » به طالب راجع بوده و ضمير در « وجودها » به طبيعت عود مىكند چنانچه ضمير در « طلبها » نيز به طبيعت برميگردد .
قوله : لا يعقل ان يتعلّق بها الطّلب : ضمير در « بها » به طبيعت راجع است .
قوله : لتوجد : يعنى لتوجد الطّبيعة ، اين عبارت ناظر به اوامر مىباشد .
قوله : او تترك : يعنى تترك الطّبيعة ، اين عبارت ناظر است به نواهى .
قوله : و انّه لا بدّ فى تعلّق الطّلب : كلمه « انّه » بفتح همزه بوده و ضمير منصوبى در آن به معناى « شأن » مىباشد .
قوله : من لحاظ الوجود : كما فى الاوامر .
قوله : او العدم : كما فى النّواهى .
تحرير الفصول في شرح كفاية الأصول (فارسى) — صفحة 1179
مساهمون: سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
ص١١٧٩